Werkgroep MeteorenOm meteoren waar te nemen heb je geen speciale uitrusting nodig. Binnen deze werkgroep wordt je wegwijs gemaakt in deze discipline van de sterrenkunde.

U bent hier

Meteoren in 2016

Het belooft een rustig jaar te worden want de meeste grote zwermen hebben in 2016 te lijden onder veel storend maanlicht.

De Quadrantiden (3-4 januari) hebben wat storend maanlicht (2 dagen na het laatste kwartier) in de nanacht wanneer de radiant op een gunstige hoogte aan de ochtendhemel komt te staan. Het scherpe maximum wordt verwacht omstreeks 8 UT wat wil zeggen dat de meteorenaantallen bijzonder hoog kunnen oplopen in de vroege ochtend van maandag 4 januari. Andere modellen (Vaubaillon) suggereren dat het maximum ook vroeger zou kunnen komen (2 UT) wat dan weer ideaal is voor onze omgeving. De zwerm vertoont een grillig karakter; het ene jaar is het andere niet. In sommige jaren is de piek behoorlijk sterk (soms tot bijna 200 meteoren/uur); maar in andere jaren kan zij een schim zijn van zichzelf en zie je veel lagere aantallen. Ook de lengte van de piek is wisselend. De Quadrantiden (of Boötiden) zijn visueel een fractie sneller als de behoorlijk trage Geminiden en verschijnen uit een radiant in de ‘kop’ van Boötes. De radiant is voor ons circumpolair wat wil zeggen dat je de hele nacht meteoren kan zien verschijnen. Voor middernacht zijn dit frequent aardscheerders aangezien de radiant erg laag boven de horizon in het noorden staat. Pas na middernacht gaat de radiant snel stijgen wat het aantal zichtbare meteoren gevoelig doet toenemen.

Na afloop van de Quadrantiden is het hoogseizoen 2015 op haar einde gekomen. Je kan het hele jaar door wel meteoren waarnemen: sporadische meteoren, antihelion meteoren en kleine zwermpjes bestuderen maar vooral in het voorjaar (vnl voor het noordelijk halfrond dan) is het armoe troef. Het betert er niet op met de Lyriden (21-22 april). Dit is traditioneel de eerste opleving van meteorenactiviteit in het voorjaar maar helaas is de maan is vol op 22 april. Je kan als compensatie trachten een Eta Aquaride te verschalken in de periode 3-10 mei. Dit is één van de toppers voor het zuidelijk halfrond dankzij hun langere nachten en gunstigere radiantstand. Wanneer de astronomische schemering bij ons van start gaat komt de radiant net boven de horizon uit wat soms prachtige aardscheerders gaat opleveren tijdens een toenemende ochtendschemering. Eta Aquariden zijn snelle meteoren en net als de gekendere Orioniden gerelateerd aan de komeet 1 P/ Halley. Opgelet; als aardscheerder zijn deze meteoren schijnbaar stukken ‘trager’ dan dat ze werkelijk zijn..

Inmiddels zijn we in de zomer aangekomen en als de nachten in de maand juli terug progressief gaan lengen dan ontwaakt ook de meteorenactiviteit pas goed uit haar winterslaap. Eind juli is de maan in laatste kwartier op 26 juli. De piekjes van de kleine zomerzwermpjes Zuidelijke Delta Aquariden (28-30 juli) en Capricorniden (30-31 juli) kunnen dus relatief goed worden waargenomen. De maan is nieuw op 2 augustus wat ideaal is om de Perseïden te zien ontwaken naar hun activiteitspiek toe. En het belooft een bijzondere terugkeer te worden dankzij de impact van de planeet Jupiter op de zwerm. Dit zorgt ervoor dat de aarde dit jaar ietsje dieper in de stofgordel van de Perseïden gaat trekken met een hogere meteorenactiviteit tot gevolg. De laatste episode van een Joviaanse verstoring op de zwerm dateert uit 2004 en leverde in dat jaar een bijzonder rijke Perseïden terugkeer op in de nacht van 11-12 augustus. Dit jaar dienen waarnemers uit Europa wederom uit te kijken naar 11-12 augustus. Vaubaillon en Maslov hebben berekend dat er een aantal stofsporen van de moederkomeet 109P/ Swift Tuttle in de buurt van de aardbaan komen: 22.34 UT voor het 1 revolutie oude stofspoor (weinig verhoging), 23.23 UT voor het 4 revolutie oude stofspoor (heldere meteoren) én een inbreng van het 2 revolutie oude stofspoor tussen 00 en 04 UT bovenop het normale achtergrond component welke ook al rijker zal zijn dan in gewone jaren. Het traditionele maximum valt voor ons overdag en zal het best zichtbaar zijn boven Noord Amerika. In de nacht van 12-13 augustus zullen we dus veeleer een progressief dalende activiteit waarnemen. De maan is in eerste kwartier op 10 augustus wat wil zeggen dat de periode na middernacht maanloos zal verlopen. Dit is uiteraard ideaal voor het waarnemen van de Perseïden tijdens hun hoofdmaximum. Ook in de nachten van 13-14 en 14-15 augustus kunnen nog leuke Perseïdenaantallen waargenomen worden wanneer de maan is ondergegaan.

In het najaar is dan weer armoe troef voor de meteorenwaarnemer want de maan gaat vrijwel overal de zaak verbrodden. Orioniden (21 oktober): maan in laatste kwartier. Leoniden (17 november): net na volle maan. Geminiden : volle maan op 14 december! Het is dan best om je te concentreren op de maanloze periodes in de herfst wanneer er een aantal kleinere zwermpjes pieken. Bijvoorbeeld: de eerste 2 weken van september (Aurigiden 31-01 september, september Perseïden: 08-09 september). De eerste 2 weken van oktober en november (prille Orioniden en Tauriden). Eind november – begin december (November Orioniden rond 28 november, december Monocerotiden rond 8 december en sigma Hydriden rond 11 december in combinatie met de stijgende tak van de Geminiden) en tenslotte om het jaar af te sluiten is er nog een duister waarneemvenster voor de kleine Ursiden zwerm (21-22 december).

Meer informatie:

http://imo.net/files/data/calendar/cal2016.pdf

Voor frequente updates en informatie betreft meteorenzwermen:

http://www.vallendesterren.info/

Deel deze pagina

Reacties

afbeelding van michel.vandeputte
een uitgebreid verslag over de bijzondere Perseïden terugkeer in 2016 volgt in de loop van dit jaar in 'Heelal'.

Reageer