Voorjaar

De Lyriden (LYR) pieken in de nacht van 21-22 april. De maan is nieuw op 21 april en bovendien valt deze nacht pal in het weekeinde! Als vanouds beschouwen wij de kleine Lyriden zwerm als de ‘voorjaarsklassieker’ onder de meteorenzwermen. Zij brengen een eerste opleving in  meteorenactiviteit in het rustige voorjaar. Het maximum valt binnen het tijdvenster 21:30 UT op 21 april en 08:30 UT op 22 april. De ZHR bereikt ongeveer  ~18 meteoren/ uur. Start de waarnemingen pas na middernacht. De meeste meteoren zullen zichtbaar zijn in het laatste uurtje voor de ochtendschemering bij de hoogste radiantstand. Lyriden zijn vrij snelle meteoren en zijn afkomstig van de lang periodieke komeet Thatcher. 

Zomer

Het is volle maan op 2 augustus. Dat betekent dat we in de periode van de kleine eclipticale zwermpjes (Zuidelijke Delta Aquariden (SDA) en Capricorniden (CAP) ) die pieken in de periode tussen 27-31 juli nog net beschikken over een duister waarneemvenster. De Aquariden pieken in de nachten tussen 27-30 juli aan ZHR ~25-30.  Door de lage radiantstand hoef je hierbij niet bijster veel activiteit te verwachten; vanuit onze contreien is dat zo’n 5-tal meteoren in het laatste uurtje voor de ochtendschemering. Naar mate je zuidelijker trekt zullen de aantallen gevoelig toenemen (vb. in het zuiden van Frankrijk al gauw 10-12 meteoren per uur; Zuid Spanje tot ~20 meteoren per uur en in het zuidelijk halfrond kan dit tot tientallen meteoren/ uur gaan!). Het gros van deze vrij snelle meteoren zijn behoorlijk lichtzwak. De Capricorniden daarentegen zijn uiterst traag en berucht omwille van hun erg heldere meteoren. Zij tonen een flauw maximum op het einde van de maand maar zijn vrijwel een hele maand zichtbaar. Beide zwermpjes neem je dus best waar in de laatste uren voor de ochtendschemering.

Ook de Perseïden ontsnappen voor een deel aan het storende maanlicht (laatste kwartier op 9 augustus). Het maximum wordt dit jaar verwacht op 12 augustus tussen 12:00 – 14:30 UT.  Dit resulteert in voor ons twee interessante nachten met zeer hoge meteorenactiviteit: 11-12 en 12-13 augustus. In beide nachten kan men tot tientallen meteoren per uur zien in het laatste uurtje voor de ochtendschemering. Tot 16 augustus kan je overigens nog altijd leuke meteorenaantallen tellen bij steeds minder storend maanlicht.

Najaar

In 2011 was het absolute hoogtepunt van het meteorenjaar een grote uitbarsting van de Draconiden zwerm in de avond van de 8^ste oktober! De moederkomeet 21P Giacobini Zinner keert dit jaar in de maand februari terug. Het valt nu ook af te wachten of er ook dit jaar nog enige Draconidenactiviteit waarneembaar zal zijn in het zog van het voorbijgekomen moederobject.  Zo werd er na afloop van de Draconidenregen in 1998 ook in 1999 een kleine verhoging in activiteit waargenomen. De knooppassage heeft dit jaar plaats op 8 oktober omstreeks 11 UT. Ik raad dus alle geïnteresseerden aan om zodra het duister geworden is in de avond van de 8^ste oktober extra waakzaam te zijn naar enige Draconidenactiviteit. Merk op dat dit karakteristieke zeer trage meteoren zijn uit de ‘kop’ van de Draak die soms een zeer grillig helderheidverloop vertonen.

Na een aantal dolle jaren (periode 2006-2010) zijn de Orioniden sedert vorig jaar terug tot rust gekomen. Dit jaren pieken de snelle meteoren, afkomstig van 1P Halley, rondom 21 oktober aan ZHR ~25-30. Hun activiteit blijft gedurende een aantal nachten rond hetzelfde activiteitsniveau stand houden wat deze zwerm behoorlijk aantrekkelijk maakt. De maan is in eerste kwartier op 22 oktober en zal de waarnemingen dit jaar dus niet verstoren. Bovendien observeer je deze zwerm pas na middernacht als de radiant op een gunstige hoogte is gekomen.

Een volle maan op 29 oktober is ongunstig voor de Tauriden; maar gelukkig is de zwerm over een lange periode zichtbaar tussen eind september en eind november. De meeste activiteit is te verwachten in de periode tussen eind oktober en de eerste helft van november. Er is dus altijd een moment waarop het maanlicht weinig zal storen. Het meest gunstigste moment om de Tauriden te gaan waarnemen is tussen ruwweg 23:00 – 02:00 lokale tijd bij de hoogste radiantstand. Men onderscheidt een noordelijke en een zuidelijke tak en merk op dat de Tauriden zeer trage meteoren zijn. De zwerm is ook berucht omwille van haar vuurbollen.

Ook de Leoniden zijn tot rust gekomen. Het traditionele maximum wordt dit jaar verwacht in de nacht van 16-17 november (ZHR ~15 a 20). De Rus M. Maslov berekende een zwakke ontmoeting met een stofspoor van 55P uit 1400 met piektijd rondom 6 UT in de ochtend van 20 november. Dit zou bovenop de normale achtergrondactiviteit een piekje van 10-15 meteoren per uur extra kunnen opleveren. De maan is in eerste kwartier op 20 november en zal dus de waarnemingen niet hinderen. Ook de Leoniden neem je waar na middernacht.    

De majestueuze Geminiden zwerm zou wel eens het hoogtepunt van het meteorenjaar kunnen worden met een zeer gunstige terugkeer in de nacht van 13-14 december. Je kan deze topper de hele nacht waarnemen en hierbij meer dan 1000 meteoren tellen. De zwerm kent meerdere submaxima maar volgens de IMO valt de hoofdpiek op zonnelengte 262°.2 of 13 december omstreeks 23.30 UT. De hoogste meteorenaantallen vallen rondom de radiantculminatie en dat is ruwweg tussen 00 – 03 uur lokale tijd. Hierbinnen tel je (mits goede waarneemcondities) gemakkelijk meer dan 100 meteoren per uur. Omgerekend in ZHR pieken de Geminiden aan 120-130 meteoren per uur; en dat is een stuk forser dan een normale Perseïden terugkeer. In de nanacht gaat de radiant in dalende lijn en zal de activiteit afnemen. Het aandeel in heldere meteoren (de grotere partikels: die kort na de hoofdpiek verschijnen) zal echter gevoelig toenemen dus loont  het zeker de moeite om te blijven kijken tot en met het aanbreken van de ochtendschemering. Geminiden zijn vrij trage meteoren. Ook in de nacht voor het maximum (12-13 december) kan je reeds behoorlijke meteorenaantallen tellen maar de meeste meteoren zullen behoorlijk lichtzwak zijn. In 14-15 december zal er niet veel meer te zien zijn maar ook in deze nacht kan je nog een aantal zeer heldere en fraaie Geminiden zien verschijnen…

Er is ook een gunstig waarneemvenster voor de kleine Ursiden zwerm. Buiten de pieknacht (21-22 december) is er van deze zwerm nauwelijks iets te zien. Vaubaillon voorspelt op 22 december een mogelijk piekje rond 3 UT aan ZHR 15. Dat is gunstig aangezien de radiant tegen de ochtend het gunstigst gepositioneerd is. De maan is in eerste kwartier op 20 december en zal niet storen. Ook Ursiden zijn trage meteoren en zijn afkomstig van de komeet 8P Tuttle. 

Voor de radiantposities verwijs ik naar de (Engelstalige) meteorenkalender van de International Meteor Organisation IMO:  http://www.imo.net/calendar/2012

Op deze website kan je ook je eigen data invoeren en of de meteorenactiviteit opvolgen tijdens het verloop van de grote meteorenzwermen als Perseïden en Geminiden.

Aarzel niet als je wenst deel te nemen aan een visuele meteorenactie en neem contact  met ondergetekende.

Veel waarneemplezier!

Michel Vandeputte – VVS WG Meteoren.