Veilig naar de Zon kijkenWie liever de zonnekijkdag van thuis uit beleeft (of wie na zijn/haar bezoek aan een waarneempost er niet genoeg van krijgt), kan op deze website terecht voor een online aanbod.

U bent hier

De zon op een veilige manier waarnemen

Om de zon veilig waar te nemen kan je kiezen voor een zonnefilter of voor zonneprojectie. Hieronder volgt een korte bespreking van beide methodes.

Zonneprojectie

Bij deze methode richt je de telescoop op de zon (zonder door de telescoop te kijken,  let op de schaduw van de telescoop) en wordt het zonsbeeld geprojecteerd op een wit blad papier dat je op een afstand achter het oculair houdt. Gebruik hiervoor geen dure of speciale oculairen. Zonneprojectie is mogelijk met refractor en reflector telescopen. Toch zijn refractors in het voordeel ten opzichte van reflectoren om volgende redenen:

  • Een refractor is een gesloten systeem wat de turbulentie beperkt.
  • De vangspiegel van een spiegelkijker ligt nabij het brandpunt van de telescoop en zal hierdoor opwarmen. Daardoor kan de vangspiegel vervormen waardoor de beeldkwaliteit er sterk op achteruit kan gaan.

Bij andere types van telescopen zoals Maksutovs en Schmidt-Cassegrains zitten er vaak kunstoffen en/of gelijmde onderdelen in de lichtweg.  Daarom zijn deze types absoluut niet geschikt voor zonneprojectie. 

Zonnefilters

Objectieffilters

Een objectieffilter plaats je op de kijkeropening en is geschikt voor alle types telescopen. Een objectief filter kan bestaan uit een glasplaat of een folie. De folie filters zijn veel goedkoper dan de glazen filters en presteren evengoed of beter. Bij de folies zijn er meerdere keuzes; visuele (ND5), fotografische folie (ND3.8) of folie voor lage vergrotingen (zoekers, eclipsbrilletjes). De Baader zonnefolie is bekend om zijn uitstekende prestaties.

Glazen zonnefilter

Herschel Prisma

Een Herschel prima bestaat uit een optisch vlakke glazen wig die onder een bepaalde hoek geplaatst is. 95% van het zonlicht verlaat het prisma door een speciale opening. De overige 5 % die naar het oculair gaat, moet nog verder gefilterd worden met een ND3 filter. Een Herschel prisma kan je alleen maar gebruiken op een refractor en plaats je achteraan de telescoop (i.p.v. het gewone prisma).
Opmerking: de verplichte ND3 filter houd ook UV/IR straling tegen, meerdere lichtere ND filters (vb. 1.8 ND filters of een variable polarisatie filter) maken het beeld wel donker genoeg om te kijken maar houden de gevaarlijke straling niet tegen!

Herschel filter

Onveilige zonnefilters

Helaas worden er zelfs vandaag nog gevaarlijke zonnefilters verkocht.  De bekendste  zijn de oculairfilters. Dit is een kleine filter die je op het oculair schroeft. Dit is nabij het brandpunt van de telescoop waardoor er heel veel warmte op het kleine glazen filtertje komt. Met mogelijk gevolg dat het filtertje barst! Dan komt al het zonlicht in het oog van de waarnemer, wat tot blindheid kan leiden.
Andere voorwerpen (zonnebril, donker negatief, cd,… ) maken het zonsbeeld donker genoeg om te bekijken maar houden niet alle infrarode en ultraviolette straling tegen! Op deze manier kan je blind worden!

 

Wees ten allen tijde voorzichtig tijdens het waarnemen en neem geen onnodige risico’s!

 

Dit artikel werd geschreven door Jeffrey Carels

Deel deze pagina

Reageer